Afvallen in 2021

In samenwerking met Unilever Corporate Research, Suikerstichting Nederland, Previtas, alle partners van Top Institute Food and Nutricion en het Institute of Preventie Medicide heeft de Universiteit van Maastricht wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het toepassen van het proteïne dieet met gebruik van proteïne producten. Een verhoogde proteïne inname lijkt de hoogste adequate interventie om gewichtsbeheersing met succes af te ronden, aldus het onderzoek.

Afvallen zonder Honger

Een dieet wat ook een hoge hoeveelheid proteïnen bevat zorgt, naast een groter gewicht afname en een beter insuline gevoeligheid, ook voor andere (metabole) voordelen. Minder of weinig koolhydraten met hoofdzakelijk plantaardig proteïnen in een dieet verlaagt het totaal cholesterol en het (slechte) LDL- cholesterol aanzienlijk. Dit dieet verlaagt tevens de bloeddruk. Populair waren de proteïne diëten al in de zeventiger jaren. De werking was eenvoudig, snel, vermindert het hongergevoel, reduceert vet en werkt ook na andere diëten. De motivatie blijft, omdat deze diëten als medicatie worden ervaren. Ook al is er genoeg voorraad voedsel, er wordt minder gegeten en men heeft minder honger. Dit komt door de ketose waarin men zich bevindt door een dieet met veel proteïnen en weinig koolhydraten. Bij mensen met overgewicht en diabetes type 2 werkt een dieet met veel proteïne (33%) ondersteund door veel beweging zeer positief. Het resulteert in meer verlies van gewicht, meer verlies van vetmassa en meer verlies van middel omtrek. Dit in vergelijking met een dieet met weinig proteïne en veel koolhydraten. Een dieet waarbij men in ketose komt, kan ook goed bij gesport worden. Door het volgen van een dergelijk dieet was sporten goed en soms langer vol te houden, zakte de hartslag en verbruikte men minder zuurstof. Tevens bleven de glycogeen niveaus hetzelfde bij het volgen van dit dieet. En dit ondanks het verbruik van opgeslagen glycogeen tijdens sporten. Het blijkt dat het lichaam in ketose op een ander manier energie gebruikt.

Effectief Afvallen

In een ander onafhankelijk onderzoek werden diëten vergeleken van commerciële aanbieders met afslankprogramma’s onder begeleiding van diëtisten, verpleegkundigen of apothekers. Dit onderzoek geschiedde door wetenschappers van de Universiteit van Birmingham. Een aantal van 740 mannen en vrouwen met overgewicht namen deel aan 6 verschillende afslankprogramma’s in 17 huisartsenpraktijken. Een deel volgden een commercieel afslankprogramma, anderen kregen groepsbegeleiding van diëtisten en weer anderen kregen individuele begeleiding van een apotheker of verpleegkundige. Een controlegroep van 12 mensen moesten zelfstandig een fitnessprogramma volgen in de sportschool. Evaluatie was gepland bij 12 weken en 1 jaar. De eerste evaluatie na 12 weken gaf de beste resultaten bij de commerciële groep aan. De ander groepen die onder begeleiding stonden van een diëtist, apotheker of verpleegkundige scoorden lager: gemiddeld 3 kilogram minder gewichtverlies. Na 1 jaar was het resultaat tevens significant, waarbij wederom de afslankprogramma’s van de commerciële aanbieders de beste score hadden. De commerciële diëten zoals bijvoorbeeld TimFit  of Dieet Pro zijn dus effectiever gebleken en ook bleken deze goedkoper. Mogelijk is gebrek aan ervaring met betrekking tot gewichtsmanagement bij diëtist, apotheker of verpleegkundige de reden. Daarbij was de conclusie, dat de wekelijkse begeleiding van deze commerciële programma’s een positief resultaat hadden op het volhouden tijdens het afvaltraject.

Zonder proteïnen geen leven

Rond het jaar 1800 ontdekten wetenschappers een toen onbekende klasse organische verbindingen. De twee wetenschappers Perutz en Kendrew kregen hiervoor zelfs de Nobelprijs voor de Scheikunde. Zij ontdekten in 1958 het eerste eiwitstructuur Myoglobine. De naam Proteïne, een afgeleidde uit het Grieks, werd voor het eerst door onderzoeker Berselius gebruikt in het jaar 1838 en betekent “van eerste orde”. Dit alles resulteerde tot nu toe in legio onderzoeken naar proteïnen en hun eigenschappen.

Eiwitten of Proteïnen

Anno 2014 is al heel veel bekend over deze grote klasse van biologische moleculen genaamd eiwitten of proteïnen, die op hun beurt weer bestaan uit ketens van aminozuren. Proteïnen hebben verscheidene functies die worden aangemaakt door organismen, zoals de mens.

Voorbeelden daarvan zijn bouwstoffen, afweerstoffen en enzymen. Deze proteïnen in voedsel zijn voor organismen essentieel. Vleeswaren, eieren, peulvruchten, vis, noten, zuivelproducten en gevogelte bevatten deze in voldoende mate. Wij mensen maken zelf onze lichaamseigen proteïnen aan. Hierbij gebruiken wij alle aminozuren die we uit ons voedsel halen. Als ons lichaam van enkele aminozuren te weinig heeft, maken wij deze door middel van synthese tevens zelf aan.

Echter, van de bekende 20 soorten kan een mens bij een tekort er 8 niet zelf aanmaken. Dat zijn de zogenaamde essentiële aminozuren:

  • fenylalaline
  • methionine
  • threonine
  • tryptofaan
  • lysine
  • valine
  • leucine 
  • isoleucine

Een tekort aan essentiële aminozuren en dus een tekort aan proteïnen, kan leiden tot haaruitval, andere haarkleur, vermoeidheid, verstoring van de hormoonspiegel, lage lichaamstemperatuur en verlies van spiermassa, met alle gevolgen van dien. Bij extreem afgevallen mensen kan een tekort aan proteïnen zelfs dodelijke gevolgen hebben. Wanneer er teveel proteïnen zijn opgenomen, worden deze door ons lichaam als energie bron gebruikt.

Overdaad Schaadt

Omdat de proteïnen dan worden afgebroken, ontstaat er ureum (en dat is te ruiken). Overdaad schaadt, zo ook met proteïnen. Onze lever en nieren kunnen ontregeld raken, waardoor bijvoorbeeld nierfalen een gevolg kan zijn. Er zijn mensen die voor bepaalde proteïnen allergisch kunnen zijn, bijvoorbeeld caseïne uit melk of gluten uit graansoorten. Zelden is een mens allergisch voor meer dan een proteïne. De kwaliteit van proteïne kan men onder andere meten met de “biologische waarde”.